Przejdź do treści

Poradnik

Ten sam autor i rok w APA 7. Jak przypisać 2021a i 2021b?

Dwie osobne teczki z wydrukami i notes z zakładkami

Masz dwa odsyłacze „(Kowalska & Maj, 2021)”, a każdy miał prowadzić do innego artykułu? Otwórz obie publikacje i porównaj autorów w kolejności podanej przez wydawcę. Jeśli prace są różne, autorzy są ci sami i obie mają ten sam rok, przydziel literki według kolejności w bibliografii. Gdy dla obu artykułów podano tylko rok, zwykle rozstrzygają tytuły. Pierwszy opis dostaje 2021a, drugi 2021b. Przenieś dokładnie te oznaczenia do tekstu, także do podpisów i cytatów ze stroną. Odsyłacz 2021b może pojawić się w rozdziale wcześniej niż 2021a.

Sam widok dwóch identycznych nawiasów jeszcze nie daje podstawy do przypisania liter. Zdarza się, że w bibliotece masz dwa opisy tej samej publikacji. Innym razem krótkie „et al.” ukrywa różnicę w składzie zespołu. Zacznij więc od tytułu, pełnej listy autorów i daty w każdym źródle. Z nich odczytasz, czy sprawa dotyczy dwóch opublikowanych prac jednego zespołu, powtórzonego importu czy dwóch różnych autorów. Przykłady w tym poradniku stosują APA 7. Jeśli wydział ma własną instrukcję opartą na APA, sprawdź, jaki zapis dat, skrótów i spójników przewiduje dla pracy po polsku.

Kiedy dwa podobne odsyłacze prowadzą do dwóch różnych prac?

Połóż obok siebie pierwsze strony obu tekstów albo otwórz opisy wydawców. Z każdego przepisz tytuł, pełną listę autorów i datę właściwą dla cytowanej wersji. Przy artykule pomoże DOI. Gdy go nie ma, sprawdź czasopismo, tom, numer, strony lub numer artykułu. Skrócona forma z tekstu, na przykład „Kowalska i in.”, na tym etapie nie wystarczy. Trzeba zobaczyć nazwiska, które w skrócie znikają.

Jedna baza może podawać „A. Kowalska”, a druga „Anna Kowalska”. Rozwiń opis u wydawcy, porównaj podpis pod publikacją i w razie potrzeby sprawdź ORCID lub profil autora. Afiliacja może pomóc, ale ta sama osoba mogła zmienić uczelnię, a osoby o tym samym nazwisku mogą pracować w jednej jednostce. Jeśli potwierdzenie rozstrzyga o sposobie cytowania, wpisz do notatki, na czym się opierasz.

Przy wspólnych publikacjach zachowaj kolejność nazwisk podaną w pracach. Jeśli jedną podpisali Kowalska i Maj, a drugą Maj i Kowalska, oba odsyłacze już mają różne pierwsze nazwiska. Podobnie da się odróżnić artykuł, który Kowalska napisała sama, od pracy podpisanej przez Kowalską i Maja. W obu przypadkach widać różnicę po autorach, chociaż daty mogą się zgadzać.

Co zrobić z drugim importem tej samej publikacji?

Często najpierw wpisujesz opis z PDF-u, a po tygodniu pobierasz rekord ze strony wydawcy. Jeden tytuł ma podtytuł, drugi go nie zawiera. W obydwu jest ten sam DOI, numer czasopisma i zakres stron. Otwórz oba pliki. Jeśli potwierdzają, że chodzi o jedną publikację, zachowaj jeden sprawdzony opis i podłącz do niego odsyłacze. W dwóch miejscach pracy możesz nadal powołać się na różne ustalenia i podać osobne numery stron.

DOI bywa pomocny, ale można go źle wkleić. Sprawdź, czy po otwarciu prowadzi do artykułu o tym tytule i z tą listą autorów. Jeżeli jedna kopia w ogóle nie ma identyfikatora, rozpoznanie może się oprzeć na danych czasopisma, stronach lub numerze artykułu. Inna nazwa pliku, okładka podglądu albo miejsce w bibliotece świadczą o sposobie przechowywania. To zawartość pliku pozwala ustalić, czy masz dwie publikacje.

Osobna sytuacja to wcześniejsza wersja artykułu i wersja wydana. Mogą mieć różne tytuły, daty i identyfikatory. Poszukaj na stronie wydawcy lub repozytorium informacji, która je łączy. Gdy będziesz odwoływać się do konkretnej obserwacji, sprawdź, w której wersji ją czytasz i czy pozostała w opublikowanym tekście. Jeśli porównujesz wersje celowo, potrzebujesz odsyłaczy do obu i informacji, jaki materiał je łączy. Więcej opisuje poradnik o tym, jak odróżnić preprint od opublikowanej wersji artykułu.

Kiedy dwie publikacje opisują jedno badanie?

Załóżmy, że pierwszy artykuł opisuje przygotowanie kodów do odpowiedzi otwartych. Drugi wykorzystuje je do analizy tej samej grupy uczestników. Jeśli cytujesz oba artykuły, oba mają osobne wpisy w bibliografii. Gdy w rozdziale podliczasz niezależne badania, trzeba jeszcze sprawdzić, czy obie publikacje korzystają z tej samej próby. Litery rozwiązują problem rozpoznania artykułu w tekście. Liczbę niezależnych prób ustalasz po lekturze metod.

Możesz też znaleźć dwa podobnie nazwane badania tego samego zespołu. Szukaj numeru projektu, dat i miejsca zbierania danych oraz opisu uczestników. Do notatki roboczej warto wpisać konkret. „Artykuł o odpowiedziach otwartych, s. 24, opisuje sposób tworzenia kategorii. Artykuł o słowniku, s. 42, mówi o przypadkach na granicy kodów”. Gdy wrócisz do akapitu po kilku tygodniach, oba zapisy pozwolą odnaleźć źródło tezy nawet przy podobnych nazwiskach i datach.

Porządek w bibliografii rozstrzyga o literach

Załóżmy, że masz dwie prace Kowalskiej i Maja z 2021 roku. W obu ta sama kolejność autorów, a w opisie podajesz sam rok. Zgodnie z APA 7 „Analiza pytań otwartych w ankiecie studenckiej” pojawi się przed „Słownikiem kategorii do kodowania wypowiedzi”. Pierwsza pozycja dostanie 2021a, druga 2021b. Możesz zacząć rozdział od przywołania słownika. Położenie akapitu w pracy nie wpływa na porządek bibliografii.

Porównuj tytuły z publikacji. Prywatne „ankieta 2” i „kodowanie” pomagają znaleźć plik, lecz mogłyby ustawić pozycje w innej kolejności. Przy angielskich tytułach początkowe rodzajniki A, An i The pomija się w sortowaniu. „The design of student surveys” szukasz pod design. Gdy pierwsze słowo jest takie samo, porównaj dalszą część tytułu. Jeśli osobne prace oznaczono jako kolejne części tej samej serii, zgodnie z §9.47 uporządkuj je według numeru części.

Gdy w danej grupie są trzy prace, kolejne opisy dostają a, b i c. Ten sam zespół w innym roku zaczyna osobną grupę. Trzecia publikacja z 2022 r. nadal ma datę 2022, jeżeli w tym roku w bibliografii jest tylko ta praca zespołu. Artykuł, który Kowalska napisała samodzielnie, też ma odrębny porządek. W całej pracy mogą więc wystąpić dwa oznaczenia zakończone 2021a. Czytelnik rozpoznaje źródło po autorze lub zespole łącznie z rokiem i literą.

A jeśli jedno źródło ma roczną datę, a drugie dokładny dzień?

Data w bibliografii zależy od rodzaju publikacji. Artykuł może mieć sam rok, a komunikat instytucji także miesiąc i dzień. Sprawdź datę dotyczącą cytowanej wersji. Dzień pobrania pliku lub czas dodania wpisu do katalogu często opisują inną czynność. Jeżeli publikacja nie ma potwierdzonej daty, w oficjalnych przykładach APA dwie prace bez daty tego samego autora dostają n.d.-a i n.d.-b. Gdy Twoja uczelnia stosuje polską adaptację, może określić własny zapis braku daty.

Przy tym samym autorze i roku praca opisana samym rokiem pojawia się przed pracami z dokładniejszą datą. Te ostatnie idą chronologicznie. Jeśli dwie daty są identyczne, stosujesz odpowiednią regułę kolejności z §9.47. Weź raport organizacji z 2023 r. oraz jej komunikaty z 4 kwietnia i 22 czerwca 2023 r. Raport otrzyma 2023a, kwietniowy komunikat 2023b, a czerwcowy 2023c. W bibliografii angielski zapis pełnej daty kwietniowej pozycji będzie wyglądał tak: (2023b, April 4). W odsyłaczu w tekście pozostaje (Nazwa instytucji, 2023b).

Jeżeli zestaw lektur ciągle się zmienia, zapisz w roboczej notatce także tytuł albo klucz, na przykład „Kowalska-Maj / Analiza pytań”. Kiedy dodasz kolejny artykuł, zestaw liter może się przesunąć. Dzięki krótkiemu kluczowi sprawdzisz, czy odsyłacz nadal wskazuje pracę potrzebną do zdania. W ręcznej bibliografii da się to zrobić po tytułach. W Zotero trzeba sprawdzić rekordy podłączone do pól i odświeżyć dokument.

Jedna bibliografia po połączeniu rozdziałów

Rozdział teoretyczny może cytować dwa artykuły jednego zespołu z 2021 r. Rozdział metodologiczny pisany w innym pliku może cytować tylko jeden z nich, więc lokalnie przy roku nie ma litery. Po złożeniu pracy oba odsyłacze muszą pasować do wspólnego spisu. Ustal oznaczenia według ostatecznej listy źródeł. Gdy dokument składa kilka osób, podaj im tytuły z właściwymi literami oraz numer wersji, z której pochodzi zestawienie. Przy późniejszym dopisaniu artykułu każdy będzie mógł wrócić do tej samej podstawy.

Przykład. Ola wraca do dwóch artykułów o kodowaniu odpowiedzi

Ola pisze licencjat o tym, co studenci odpowiadają na otwarte pytania o jakość zajęć. Jeden fragment rozdziału dotyczy grupowania odpowiedzi. Inny opisuje sytuację, w której do wypowiedzi pasują dwa kody. Przy obu widnieje „(Kowalska & Maj, 2021)”. Ola pobrała artykuły jednego dnia i wtedy zapisała w notatkach tylko nazwiska oraz rok. Teraz chce uzupełnić strony cytatów. Zanim to zrobi, ustala, który tekst rzeczywiście wspiera każde zdanie.

Dane w ćwiczeniu są fikcyjne. Po otwarciu publikacji widać dwa tytuły i dwa różne numery czasopisma. Ola wpisuje je w tej kolejności:

  • Kowalska, A., & Maj, P. (2021a). Analiza pytań otwartych w ankiecie studenckiej. Studia nad Edukacją Akademicką, 4(1), 21-34.
  • Kowalska, A., & Maj, P. (2021b). Słownik kategorii do kodowania wypowiedzi. Studia nad Edukacją Akademicką, 4(2), 39-51.

Na stronie 24 „Analizy” autorzy pokazują wyodrębnianie kategorii na podstawie treści wypowiedzi. Na stronie 42 „Słownika” opisują możliwość nadania dodatkowego kodu wypowiedzi, która zawiera dwie różne informacje. W licencjacie pierwsza obserwacja może brzmieć „Autorzy opisali, jak wyodrębnić kategorie tematyczne z krótkich wypowiedzi (Kowalska & Maj, 2021a)”. Następne zdanie o dwóch niezależnych zagadnieniach w jednej odpowiedzi odwoła się do 2021b. Jeśli Ola dopisze, że procedurę zastosowano do całego materiału, powinna wrócić do pracy i ustalić, czy autorzy opisują zastosowanie, czy propozycję.

Nazwiska w zdaniu, nawias i strona w cytacie

W polskim zdaniu można napisać „Kowalska i Maj (2021a) opisali sposób grupowania odpowiedzi otwartych”. Standardowy nawias APA z dwojgiem autorów używa ampersandu: (Kowalska & Maj, 2021a). Jeżeli oba artykuły wspierają ten sam wniosek, wystarczy jeden nawias (Kowalska & Maj, 2021a, 2021b). Gdy przywołujesz dwa różne ustalenia, umieść odsyłacz tam, gdzie czytelnik dowiaduje się o każdym z nich. Wspólny nawias na końcu akapitu może pozostawić wątpliwość, skąd pochodzi konkretna definicja.

W cytacie dosłownym ze „Słownika” odsyłacz wskazuje stronę, na przykład (Kowalska & Maj, 2021b, p. 42) w angielskiej konwencji APA. Jeśli instrukcja wydziału podaje polski skrót, użyj go konsekwentnie. Przy parafrazie numer strony może pomóc odnaleźć konkretny fragment, zwłaszcza gdy tekst jest długi. Najpierw sprawdź, czy przytaczasz słowa dosłownie, a później dobierz zapis.

Wydruk z poprzedniej wersji pracy Oli wciąż pokazuje (Kowalska & Maj, 2021, p. 42). Strona 42 pasuje do zakresu 39-51 „Słownika”. To przydatny trop. Ola otwiera odpowiedni fragment i sprawdza użyte słowa, bo licznik w przeglądarce PDF może uwzględniać okładkę serwisu, której nie obejmuje numeracja czasopisma. Gdy rozpoznaje opis drugiego kodu, wybiera właściwy rekord i wpisuje 42 jako lokalizator w aktywnym cytowaniu. Oznaczenie powinno po odświeżeniu zgadzać się z pozycją 2021b.

Litera się zgadza, lecz zdanie wymaga poprawki

W starej wersji Ola napisała „Autorzy wykazali, że podwójne kodowanie zwiększa zgodność ocen”. Na podstawie dwóch przywołanych artykułów nie da się tego stwierdzić. Jeden opisuje sposób tworzenia kategorii. Drugi pokazuje możliwość wykorzystania drugiego kodu. Żaden z nich nie porównuje zgodności ocen osób kodujących. Ola może napisać „Przy odpowiedziach wielowątkowych dopuściłam drugi kod, odwołując się do reguły opisanej przez Kowalską i Maja (2021b)”. Jeżeli osobno sprawdziła zgodność kodowania w swoim badaniu, wyniki tej kontroli przedstawi przy metodach lub wynikach.

Gdy do listy dochodzi „Ocena”

Przed oddaniem pracy Ola znajduje trzeci artykuł tych autorów z 2021 r., o ocenie zgodności kodowania. Tytuł zaczyna się od „Ocena”. W nowym porządku dostaje 2021b, a „Słownik” przechodzi na 2021c. „Analiza” zachowuje 2021a. Teraz stare 2021b może w bibliografii prowadzić do innej pracy, niż zakłada zdanie. W akapitach o „Słowniku” potrzeba 2021c. Przy „Ocenie” 2021b będzie właściwe po sprawdzeniu, że zdanie rzeczywiście pochodzi z tej publikacji. W podpisie rysunku albo w pliku z załącznikiem mogła pozostać dawna litera.

Co zrobić, gdy zbieżne jest nazwisko, a autorzy są różni?

Anna Kowalska napisała artykuł o odpowiedziach otwartych. Marta Kowalska opisała błąd pomiaru. Gdy w odrębnych pozycjach bibliografii obie występują jako pierwsze autorki, APA 7 wymaga ich inicjałów w odsyłaczach. Zapiszesz więc (A. Kowalska, 2021) oraz (M. Kowalska, 2021). Ta zasada działa również wtedy, gdy praca Anny ukazała się w 2020 r., a Marty w 2021 r. Jeśli natomiast w jednej pracy masz dwoje współautorów o tym samym nazwisku, zapisujesz zwykły odsyłacz, na przykład (Lis & Lis, 2022).

Anna Lis i Alicja Lis mogą mieć to samo nazwisko i identyczne inicjały. Punktem wyjścia w APA jest wtedy zwykły format nazwiska i roku. Jeśli potrzebujesz wskazać w zdaniu, czy omawiasz pracę Anny, czy Alicji, oficjalne wyjaśnienie APA dopuszcza podanie imienia pierwszego autora w narracji. Przydaje się to na przykład w rozdziale poświęconym głównie jednej osobie, gdy wspominasz też tekst drugiej. Sprawdź pełne opisy. W metadanych zachowaj właściwe imiona i inicjały. Jeżeli wspólny jest także rok, po wdrożeniu reguł stylu przeczytaj zdanie z odsyłaczem i sprawdź, czy można je przypisać do właściwej publikacji.

Co jeśli oba zespoły skracają się do „Kowalska et al.”?

Dla prac trzech lub większej liczby osób standardowy odsyłacz APA 7 zwykle zawiera pierwsze nazwisko z „et al.”. Tu ten skrót może ukryć różnicę. W naszym ćwiczeniu pierwszy zespół to Kowalska, Maj, Lis i Witkowska, a drugi Kowalska, Nowak, Wilk i Duda. Obie prace ukazały się w 2021 r. Już drugie nazwisko pozwala je odróżnić. W każdym cytowaniu zapiszesz odpowiednio „Kowalska, Maj, et al. (2021)” oraz „Kowalska, Nowak, et al. (2021)”. Skrót oznacza tu w każdym przypadku dwie pozostałe osoby.

Jeśli różnią się dopiero ostatnie nazwiska, odsyłacz może wymagać wszystkich. Rozważ zespoły Kowalska, Maj, Lis oraz Kowalska, Maj, Duda. W polskim zdaniu pojawi się „Kowalska, Maj i Lis (2021)” oraz „Kowalska, Maj i Duda (2021)”. „Et al.” zachowujesz tylko, gdy zastępuje przynajmniej dwie osoby. Przenosząc obie wzmianki do innego rozdziału, zachowaj ten sam sposób rozróżnienia. Gdy skład i kolejność całego zespołu rzeczywiście się zgadzają, a artykuły są z tego samego roku, wraca reguła liter.

Autor instytucjonalny i dwie podobne nazwy

Nazwa organizacji może powtarzać się na stronie tytułowej jako oznaczenie wydawcy, właściciela programu lub autora. Zobacz, kto odpowiada według publikacji za tekst. Jeden raport może podpisywać uczelnia, drugi jej jednostka, trzeci konkretne osoby przygotowujące materiał na zlecenie. Jeśli dwa różne teksty z tego samego roku podpisała jako autor ta sama organizacja, zastosuj regułę liter. Gdy dwie organizacje używają podobnego skrótu, możesz zachować w odsyłaczu pełne nazwy. Sprawdź jedno wystąpienie w zdaniu i jedno w nawiasie. Czy z obu da się wrócić do właściwego opisu?

Jak doprowadzić porządek liter w Zotero i w Wordzie do zgodności?

W bibliotece Zotero jest opis źródła. O tym, jak zobaczysz go w pliku, decyduje styl cytowań. Style są zapisywane w języku CSL, który przewiduje rozróżnianie zbieżnych odsyłaczy sufiksem przy roku. Kiedy wybrany styl dodaje litery, odpowiadają one kolejności wpisów w bibliografii. W rekordzie data pozostaje datą publikacji. To samo źródło może mieć 2021a w dokumencie z dwiema pracami zespołu i 2021 w dokumencie, w którym przywołano je samodzielnie.

Zacznij od kopii roboczej DOCX. Na karcie Zotero w Wordzie otwórz Document Preferences i sprawdź, jaki styl jest ustawiony w tym pliku. Biblioteka może mieć kilka wersji APA lub adaptację przygotowaną dla uczelni. Porównując wynik z podręcznikiem, zanotuj nazwę stylu. Sama zmiana języka programu może wpłynąć na wyświetlane słowa, a reguły rozróżniania ustala styl. Na fragmencie roboczym obejrzyj zarówno datę, jak i spójniki oraz zapis kilku autorów.

Teraz otwórz oba rekordy. Zobacz, czy typ źródła, data, tytuł, wydawca oraz imiona i kolejność autorów odpowiadają temu, co masz przed sobą. Pole autora instytucjonalnego można w Zotero zapisać w trybie jednego pola, gdy trzeba zachować nazwę organizacji jako całość. Jeśli DOI prowadzi do innego tytułu, ustal, która wartość pochodzi z właściwego źródła. W polu daty zostaw na przykład „2021”, bez ręcznej litery. Dopisanie jej do nazwiska, tytułu albo numeru również utrwaliłoby oznaczenie, które zależy od konkretnego dokumentu.

W Wordzie kliknij odsyłacz, a następnie Add/Edit Citation. Wybór po fragmencie tytułu pomaga, jeśli masz kilka pozycji z tym samym autorem i rokiem. Przy poprawianiu zapisu można podmienić rekord i dodać stronę jako lokalizator. Następnie kliknij Refresh i obejrzyj oba odsyłacze, a także pozycje w bibliografii generowanej przez wtyczkę. Ręcznie wklejony spis z innego edytora może wyglądać poprawnie, choć nie zareaguje na zmianę rekordu. Po odświeżeniu najłatwiej zacząć od tej pary, którą właśnie poprawiłeś.

Kiedy usunąć drugi opis z biblioteki?

Najpierw potwierdź, że oba opisy dotyczą jednej publikacji. W widoku Duplicate Items możesz wtedy użyć funkcji Merge. Wybierz rekord główny i obejrzyj dane przed scaleniem. Sprawdź, czy dostępny pozostanie właściwy PDF oraz potrzebne notatki. Zotero zachowuje powiązanie aktywnych cytowań ze scalonym rekordem, lecz warto to sprawdzić w kopii pracy. Uruchom Refresh, rozwiń oba odsyłacze i obejrzyj bibliografię. Dalsze kroki opisuje poradnik o tym, jak poprawić metadane i połączyć sprawdzone duplikaty w Zotero.

Jeżeli jeden rekord jest w bibliotece prywatnej, a drugi we wspólnej, ustal, z której biblioteki dokument ma korzystać. Zotero pokazuje wyniki z różnych bibliotek oddzielnie. Możliwe, że nie masz uprawnień do zmiany grupowego wpisu albo nie da się połączyć kopii rozdzielonych między bibliotekami. Wtedy w dokumencie wskaż ten sam sprawdzony rekord w potrzebnych odsyłaczach. W pracy zespołowej zapisz, który wybrano, żeby przy kolejnym rozdziale ktoś nie dołączył drugiego przez przypadek.

Dwa różne artykuły nadal wyświetlają ten sam odsyłacz

Najpierw sprawdź, czy w dokumencie wstawiono dwa różne rekordy. Gdy wpisów szukano według nazwiska, łatwo wybrać ten sam wynik w dwóch miejscach. Otwórz oba pola i porównaj tytuły. Jeśli pod spodem jest ta sama publikacja, popraw rekord przy tym zdaniu, które czerpie z drugiego tekstu. W bibliotece sprawdź następnie autorów oraz daty obu artykułów. Nazwiska, które wyglądają podobnie po skróceniu, mogą być uporządkowane inaczej.

Jeśli oba pola odnoszą się do różnych artykułów, sprawdź styl w dokumencie. Możesz założyć krótki testowy DOCX, wstawić dwa rekordy i wygenerować bibliografię. Gdy w nowym pliku oznaczenia działają, wróć do właściwej pracy i sprawdź, czy wszystkie odsyłacze są aktywnymi polami tej wtyczki. Czasem przez kopiowanie z innego edytora został sam napis. Add/Edit Citation nie otworzy wtedy cytowania do edycji. Możesz wrócić do wcześniejszej wersji z polami albo odtworzyć odsyłacz, wskazując właściwy rekord. Przy wielu poprawkach sprawdzona lista tytułów i lokalizatorów oszczędza zgadywania na podstawie liter.

Po każdej poprawce przeczytaj choć jedno zdanie przed i po odsyłaczu. Bibliografia może już poprawnie rozróżniać dwa artykuły, mimo że konkretne twierdzenie wciąż kieruje do niewłaściwego źródła. W razie potrzeby rozwiń cytowanie jeszcze raz. Sam tytuł w oknie wtyczki często pozwala wychwycić błąd przed ponownym otwieraniem całego PDF-u.

Co po zmianie zestawu źródeł albo przed oddaniem pliku?

Po usunięciu wszystkich cytowań do jednego z dwóch artykułów i odświeżeniu bibliografii przy drugim litera może zniknąć. Zobacz, czy pozycja nie została zachowana w bibliografii jako ręczny wpis lub nie występuje jeszcze w innym rozdziale. Podpis wykresu albo przypis z wklejonym tekstem może nadal pokazywać wcześniejszą datę z literą. Dodanie nowej pracy potrafi przesunąć kilka liter naraz. Sprawdź wtedy spis i kilka wystąpień, zwłaszcza z podpisów i cytatów z numerem strony.

Po Refresh unikaj wpisywania litery bezpośrednio w wyświetlanym cytowaniu. Ręczna zmiana może sprawić, że odsyłacz przestanie aktualizować się zgodnie ze stylem. Funkcja Unlink Citations usuwa kody pól w całym pliku, a według dokumentacji Zotero operacja jest nieodwracalna. Jeśli końcowa wersja ma zawierać zwykły tekst zamiast pól, zrób to na osobnej kopii po ostatnim odświeżeniu. Zachowaj edytowalny dokument. Jeśli później potrzebna będzie jeszcze jedna zmiana w bibliografii, wróć do niego, popraw pola i ponownie przygotuj wersję do oddania.

Kontrola po zmianie liter. Od zdania do publikacji

Wybierz akapit, w którym blisko siebie są odwołania do dwóch prac. Najpierw zasłoń własną notatkę z tytułami i wyszukaj pozycję w bibliografii tylko po tym, co widzi czytelnik. Ma nazwiska, rok i literę. Potem otwórz samą publikację. Sprawdź, czy pojawia się w niej przywołana definicja lub obserwacja. Pierwsza próba pokazuje, czy można odnaleźć źródło. Druga pozwala wychwycić przypadek, w którym odsyłacz jest technicznie poprawny, lecz prowadzi do pracy o innym ustaleniu.

Zajrzyj też do miejsc, które łatwo ominąć podczas odświeżania. Cytowanie mogło powstać jako komentarz do wcześniejszej wersji, dopisek do cytatu, podpis wykresu lub wzmianka w załączniku. Wykres może mieć napis „na podstawie Kowalska i Maj, 2021b” zapisany w samym obrazie. Kiedy „Słownik” przechodzi na 2021c, zmień plik źródłowy grafiki i zobacz efekt po ponownym wstawieniu. Przy odsyłaczach tekstowych wyszukaj kombinacje nazwisk, lat i różnych spójników. Obejrzyj także wystąpienia bez litery. Sama fraza „2021b” może odnosić się do wielu różnych pozycji.

Co wpisać do własnego rejestru?

Przy ręcznej korekcie można prowadzić jedną roboczą notatkę z datą i numerem wersji spisu. Każdy rekord odpowiada konkretnej publikacji. Gdy tytuły są długie, zwykle wystarczą słowa, po których bez wahania odróżnisz źródła. Dla „Słownika” Ola może przygotować taki zapis:

  • „Słownik kategorii…”, Kowalska A. i Maj P., s. 42. Reguła nadania drugiego kodu przy wypowiedzi z dwiema niezależnymi informacjami.
  • Poprzednie oznaczenie 2021b. Obecne 2021c, po dodaniu „Oceny”.
  • Odwołania w rozdziale 2.3, w cytacie z numerem strony i w podpisie pod schematem w załączniku 1.
  • Kontrola w DOCX i końcowym PDF. Pod 2021c w bibliografii musi być „Słownik…”, oba odsyłacze powinny prowadzić do tego opisu, a przy cytacie zostaje właściwa strona.
  • Odrębna „Ocena…” ma teraz 2021b. Zdanie o zgodności ocen można jej przypisać po sprawdzeniu, jakie porównanie faktycznie opisano i na której stronie.

Taki rejestr ułatwia wrócenie do konkretnego tekstu po kolejnych zmianach. Wiersz „b zmienia się na c” szybko traci znaczenie, jeśli w bibliografii kilka zespołów ma własną pozycję oznaczoną 2021b. Dla artykułu przyda się DOI sprawdzony u wydawcy. Przy książce dodaj wydanie, z którego korzystasz, bo między wydaniami mogą różnić się strony. Dane robocze służą korekcie. W wykazie umieścisz informacje odpowiednie dla typu publikacji i używanego stylu.

Trzy miejsca, które warto otworzyć po raz ostatni

Podpis przepisany z prezentacji. Najpierw ustal pochodzenie samej grafiki. Jeśli wykres pokazuje własne dane, opis będzie inny niż przy przerysowaniu schematu z określonej strony artykułu. Już w prezentacji mógł występować skrót, którego bez PDF-u nie da się poprawnie rozwinąć. Gdy wykres pochodzi z publikacji, sprawdź wymagany sposób podpisania i użyj oznaczenia tego tytułu z aktualnej bibliografii. Sam autor i rok jeszcze nie wskazują, jaki element lub dane wykorzystano.

Plik końcowy PDF. Jeśli w Wordzie oba przypisy wyglądają poprawnie, ale w PDF wciąż widzisz dawną literę, sprawdź, kiedy i z którego pliku powstał eksport. Dokument mógł być zapisany kilka razy tego samego dnia. Wyszukaj odsyłacz w PDF, który rzeczywiście zamierzasz wysłać, i otwórz odpowiednią stronę bibliografii. Jeśli litera jest częścią obrazu lub zeskanowanej strony, sprawdź ją w podglądzie. Wyszukiwanie tekstu może takich elementów nie objąć.

Drugi tytuł bez odsyłacza w aktualnej wersji rozdziału. Poszukaj go również w metodach, wnioskach i podpisach. Może pomógł w lekturze, ale ostatecznie żadne zdanie się do niego nie odwołuje. W bibliografii prac cytowanych usuń wtedy zbędną pozycję i skontroluj oznaczenie pozostałej. Jeśli drugi tekst wspiera konkretne zdanie, dodaj odsyłacz przy tym zdaniu. Obecność tytułu w bibliografii nie pozwala czytelnikowi ustalić, w którym miejscu wykorzystano pracę.

Lista do przeglądu przed oddaniem pracy

  • Mam tytuły i pełną kolejność autorów przy wszystkich odsyłaczach, które mogłyby się zlać.
  • Rozpoznałem, gdzie były dwa importy i gdzie są odrębne publikacje lub różne osoby. Przy „et al.” wiem, które następne nazwisko odróżnia zespół.
  • Litery wynikają z porządku bibliografii. Przy datach z miesiącem lub dniem sprawdziłem właściwy sposób zapisu i kolejność.
  • Odsyłacz w nawiasie, w zdaniu, przy cytacie oraz przy wykresie zgadza się z aktualnym wykazem. Po zmianie skontrolowałem też tekst wklejany ręcznie.
  • W Zotero rekordy mają prawdziwe daty publikacji. Mam kopię z aktywnymi polami, a PDF do oddania pochodzi ze sprawdzonej wersji.
  • Gdy dwa artykuły odnoszą się do jednego badania, wskazuję, które ustalenie pochodzi z którego tekstu. Jeśli liczę badania, uwzględniam wspólny materiał.
  • Sprawdziłem, czy zdania przypisują autorom rzeczywiście opisane ustalenia. Gdy artykuł proponuje sposób pracy, nie opisuję tej propozycji jako potwierdzonego efektu.

Taką kontrolę możesz zacząć od jednej pary, która rzeczywiście Cię zatrzymała. Otwórz dwa artykuły i sprawdź dwa zdania. Potem wróć do reszty pracy. Poradnik o sprawdzeniu przypisów i bibliografii licencjatu przyda się, jeśli przy okazji widzisz niekompletne tytuły, brakujące wpisy lub prace przywołane tylko w podpisach. W przykładzie Oli najpierw liczyło się odróżnienie „Analizy” od „Słownika”. Dopiero po dodaniu „Oceny” trzeba było sprawdzić, w których miejscach dawne b prowadzi teraz do innego tytułu.

Źródła wykorzystane w poradniku

Poniżej podajemy dane źródeł w zapisie informacyjnym. Przykłady formatowania bibliografii i odsyłaczy według APA 7 znajdują się w ćwiczeniu o artykułach Kowalskiej i Maja.

  • American Psychological Association, Publication manual of the American Psychological Association, wydanie 7, 2020. DOI 10.1037/0000165-000. Zob. §8.12, §8.18-8.20, §9.46-9.48.
  • APA Style, American Psychological Association, Citing works with the same author and date.
  • APA Style, American Psychological Association, Citing works that shorten to the same “et al.” form.
  • APA Style, American Psychological Association, Citing authors with the same surname.
  • Citation Style Language, CSL 1.0.2 specification. Sekcja „Disambiguation”, warunek disambiguate-add-year-suffix.
  • Zotero Documentation, Using the Zotero Word Plugin.
  • Zotero Documentation, Duplicate Detection.
  • Zotero Documentation, Why are first names or initials appearing in my citations? Sekcja „Given Name Disambiguation”.

Najczęstsze pytania

Który artykuł dostaje 2021a, a który 2021b w APA 7?

Najpierw sprawdź, czy to dwie różne prace tych samych autorów wymienionych w tej samej kolejności. Przy dwóch artykułach z datą podaną jako rok zwykle rozstrzygają tytuły. Pierwsza pozycja w bibliografii dostaje a, druga b. Kolejność pojawienia się w rozdziale nie zmienia oznaczeń. Jeśli w opisie jest też miesiąc lub dzień albo teksty są częściami serii, sprawdź reguły §9.47.

Czy dwa rekordy z tym samym DOI potrzebują osobnych liter przy roku?

Otwórz adres DOI i porównaj jego tytuł, autorów oraz dane czasopisma z oboma rekordami. Jeśli to jeden artykuł zaimportowany dwukrotnie, zachowaj jeden sprawdzony opis. W odsyłaczach do różnych fragmentów używaj tego samego oznaczenia źródła i dodaj właściwe strony, jeśli są potrzebne.

Jak odróżnić w odsyłaczach dwóch pierwszych autorów o tym samym nazwisku?

Jeżeli są to różne osoby z różnymi inicjałami, w odrębnych pozycjach bibliografii odróżnij pierwszych autorów w tekście, np. (A. Kowalska, 2020) i (M. Kowalska, 2021). Najpierw potwierdź tożsamość w publikacjach. Dwie osoby o tym samym nazwisku podpisane pod jednym artykułem mogą wystąpić w zwykłym odsyłaczu, np. (Lis & Lis, 2022).

Co wpisać w polu daty Zotero, jeśli odsyłacz powinien mieć 2021a?

Wpisz datę publikacji, np. 2021. Litera powstaje przy formatowaniu bibliografii z aktywnych odsyłaczy w konkretnym dokumencie. Jeśli jej brakuje, sprawdź styl i rekordy, potem odśwież pola. Gdy odsyłacz został zapisany jako zwykły tekst, dopasuj go do aktualnego wpisu w bibliografii.

Czy mogę zlecić sprawdzenie liter a i b w przypisach do licencjatu?

Tak. W zapytaniu dołącz fragment pracy, pełne opisy spornych źródeł i wymagania dotyczące stylu. Napisz, czy plik ma aktywne pola Zotero. Po obejrzeniu materiałów można ustalić, czy chodzi o weryfikację kilku odsyłaczy, czy przegląd ich wystąpień w całym dokumencie.

Jak ustalamy cenę i termin?

Wycena zależy od zadania i przekazanego materiału. Najpierw sprawdzamy potrzebny zakres, a następnie podajemy cenę i możliwy termin. Samo wysłanie zapytania nie jest zamówieniem.