W raporcie JSA pojawił się zaznaczony fragment licencjatu. Zanim zaczniesz wymieniać słowa, sprawdź, co właściwie oznaczono i do jakiego źródła prowadzi podobieństwo. Celem poprawy jest rzetelne wykorzystanie cudzych treści oraz jasne pokazanie własnego opracowania. Sam niższy wskaźnik nie rozstrzyga, czy tekst jest poprawny.
Ten poradnik dotyczy pracy z udostępnionym raportem i rzeczywistą wersją dokumentu. Nie podaje uniwersalnego progu akceptacji i nie zastępuje oceny promotora. Trzy fragmenty użyte niżej są autorskim ćwiczeniem, a nie zrzutem z JSA ani materiałem z czyjejś pracy dyplomowej.
Najpierw ustal, której wersji pracy dotyczy raport
Zachowaj plik przekazany do sprawdzenia oraz otrzymane materiały. Zanotuj, jakie informacje zostały udostępnione i czy widzisz zaznaczenia oraz wskazane źródła, czy tylko podsumowanie. Nie porównuj raportu starszej wersji z dokumentem, w którym później przeniesiono akapity lub zmieniono cytowania, bez rozpoznania tych różnic.
Sam zrzut procentu nie pozwoli ocenić konkretnego fragmentu. Jeśli nie masz potrzebnego szczegółu, zapytaj promotora lub właściwą jednostkę uczelni o sposób jego wyjaśnienia. Warunki dostępu i udostępniania sprawdź w swojej uczelni. Nie zakładaj, że każda osoba korzysta z identycznego widoku systemu.
Własny zapis roboczy powinien łączyć miejsce w pracy, zaznaczony fragment, wskazane źródło i sprawę do rozstrzygnięcia. Dzięki temu poprawiasz określony problem, zamiast przebudowywać rozdział tylko dlatego, że zawiera dużo oznaczeń.
Co raport może wskazać, a co wymaga oceny?
Centrum Pomocy JSA prowadzone przez OPI wyjaśnia, że oznaczenia mogą obejmować także poprawnie użyte cytaty. Sam czerwony wskaźnik nie przesądza o plagiacie, a analiza nie powinna ograniczać się do jednej wartości. Potrzebne jest porównanie treści ze źródłem i ocena zasadności wykorzystania.
Nie szukaj więc jednej liczby, która w każdym licencjacie oznacza bezpieczeństwo. Kontekst fragmentu, sposób oznaczenia i jego rola w pracy mają znaczenie. Również brak zaznaczenia nie zwalnia z obowiązku poprawnego wskazania wykorzystanej cudzej myśli.
Przygotuj własną listę pytań: czy przytoczono dokładne słowa? Czy widać ich granice? Czy odsyłacz prowadzi do właściwej publikacji? Czy autor źródła rzeczywiście twierdzi to, co mu przypisano? Te pytania pomagają przygotować materiał do rozmowy, bez samodzielnego orzekania o wyniku całego badania.
Przypadek 1: prawidłowo oznaczone przytoczenie
Autorskie źródło do ćwiczenia
„Po otrzymaniu formularza organizator potwierdza przyjęcie zgłoszenia”.
Wariant w tekście ćwiczeniowym
Autor przytacza dokładnie to zdanie w cudzysłowie, wyraźnie przedstawia je jako fragment analizowanego komunikatu i podaje odsyłacz pozwalający odnaleźć dokument oraz właściwe miejsce.
Jeżeli zaznaczenie dotyczy takiego przytoczenia, nie trzeba automatycznie niszczyć cytatu przez zamianę pojedynczych wyrazów. Najpierw sprawdź zgodność brzmienia, odsyłacz i zasadność cytowania. W pracy analizującej język komunikatu jego dokładne słowa mogą być potrzebnym materiałem.
Jednocześnie cudzysłów nie rozwiązuje każdej kwestii. Długi ciąg poprawnie podpisanych cytatów może pozostawiać zbyt mało własnego opracowania. To osobna sprawa dotycząca konstrukcji wywodu. Pytaj nie tylko, czy źródło jest oznaczone, ale także co dany fragment wnosi do celu pracy.
Przypadek 2: przejęte zdanie bez wyraźnej granicy
Wyobraź sobie, że to samo zdanie przeniesiono do rozdziału jako własny opis. Obok znajduje się odsyłacz, lecz nie zaznaczono dosłownego przytoczenia w sposób wymagany przez przyjęty standard. Czytelnik może błędnie uznać brzmienie za samodzielne sformułowanie autora licencjatu.
Poprawa zależy od funkcji fragmentu. Jeśli potrzebujesz dokładnego brzmienia, oznacz przytoczenie i sprawdź opis źródła. Jeśli ważna jest sama informacja, opracuj ją rzeczywiście własnym sposobem, z zachowaniem sensu i wskazaniem pochodzenia. Nie usuwaj odsyłacza przy parafrazie.
Gdy brakuje także źródła, najpierw je ustal na podstawie rzeczywistego materiału. Nie dopisuj pierwszego podobnego tytułu znalezionego w wyszukiwarce. Odwołanie musi prowadzić do tekstu, z którego korzystano i który pozwala sprawdzić przedstawioną myśl. Trudność w odnalezieniu podstawy zapisz jako sprawę do wyjaśnienia.
Przypadek 3: parafraza zbyt bliska albo zmieniająca sens
Wariant „Po odebraniu formularza podmiot organizujący potwierdza odbiór zgłoszenia” zachowuje niemal cały układ przykładowego zdania, wymieniając kilka wyrazów. Taka operacja nie pokazuje jeszcze samodzielnego opracowania. Nie jest też dobrym celem redakcji zmierzającej wyłącznie do zmiany koloru raportu.
Spróbuj wyjaśnić, jaką informację wykorzystujesz i dlaczego jest potrzebna w Twoim argumencie. W ćwiczeniu może chodzić o obecność etapu potwierdzenia, który następuje po przekazaniu formularza. Następnie zapisz to w ramach własnego wywodu i wróć do źródła, aby sprawdzić zgodność.
Uważaj przy tym na dopisanie znaczenia. Z samego potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia nie wynika jeszcze potwierdzenie udziału ani rezerwacja miejsca. Parafraza mogłaby być językowo odmienna, a merytorycznie błędna. Wcześniejszy poradnik o cytacie, parafrazie i streszczeniu rozwija te różnice bez kontekstu raportu.
Zapisuj decyzje, zamiast poprawiać wszystko naraz
Dla każdego ważnego oznaczenia utwórz krótką notatkę: lokalizacja, źródło, rodzaj wykorzystania i potrzebna czynność. Czynnością może być potwierdzenie wydania, uzupełnienie oznaczenia cytatu, poprawa parafrazy albo rozwinięcie własnego komentarza. Nie każda sprawa wymaga tego samego zabiegu.
Po zmianie przeczytaj cały akapit. Czy nadal prowadzi do zamierzonego wniosku? Czy nie usunięto terminu potrzebnego do wiernego przedstawienia autora? Czy źródło w bibliografii odpowiada odsyłaczowi? Weryfikacja powiązań jest opisana w poradniku o bibliografii i przypisach w licencjacie.
Jeżeli komentarz promotora wskazuje konkretną interpretację problemu, zachowaj go przy notatce. Gdy nie rozumiesz, co należy zmienić, sformułuj pytanie odnoszące się do fragmentu i źródła. Ogólne „czy wynik jest za wysoki?” zwykle daje mniej podstaw do rzeczowej rozmowy.
Nie usuwaj terminów i nazw tylko dla innego zapisu
Nazwa metody, tytuł publikacji lub termin z określoną definicją mogą wymagać zachowania ustalonego brzmienia. Przypadkowy synonim bywa merytorycznie gorszy od powtórzonego poprawnego terminu. Sprawdź, czy oznaczenie dotyczy nazwy, czy przejętego argumentu lub większego fragmentu.
Nie próbuj zmieniać sposobu odczytywania tekstu przez ukryte znaki lub techniczne przekształcenia dokumentu. Takie działania nie poprawiają wykorzystania źródeł. Utrudniają za to ocenę oraz redakcję pliku. Celem jest tekst, którego pochodzenie myśli i tok argumentacji można jasno wyjaśnić promotorowi.
Nie zakładaj również, że oznaczenie w części dotyczącej podobieństw rozstrzyga użycie AI. To różne kwestie wymagające właściwej informacji i oceny. W tym poradniku nie wyprowadzamy pochodzenia tekstu z jednego wskaźnika ani nie obiecujemy rozpoznania autorstwa narzędziem.
Co przekazać do ponownej oceny?
Zachowaj poprawioną wersję i zwięzłą listę zmian. Przy istotnych fragmentach wskaż, co sprawdzono w źródle i jak poprawiono oznaczenie lub opracowanie. Nie opisuj przewidywanego wyniku jako uzyskanego. Decyzje dotyczące badania i akceptacji podejmowane są zgodnie z zasadami uczelni oraz rolą osób uprawnionych.
Przed przekazaniem sprawdź, czy dokument nadal zawiera aktualną bibliografię, poprawne przytoczenia i czytelne własne komentarze. Jeżeli usunięto większy fragment, oceń też spójność rozdziału. Mniej podobnego tekstu nie oznacza automatycznie lepszej argumentacji, jeśli po usunięciu zniknęło uzasadnienie ważnego wniosku.
Najczęstsze pytania
Czy zaznaczony w JSA cytat trzeba zawsze przeredagować?
Nie automatycznie. Najpierw sprawdź zgodność przytoczenia, jego oznaczenie, odsyłacz i zasadność wykorzystania. Raport może wskazać również poprawnie użyty cytat. Ocena wymaga kontekstu źródła i całej pracy.
Czy gwarantujecie konkretny procent podobieństwa po poprawkach?
Nie. Zakres obejmuje sprawdzenie i poprawę tekstu oraz cytowania. Wskaźnik zależy od raportu i materiału, a jego ocena oraz dalsze decyzje należą do uprawnionych osób na uczelni.
Źródła i materiały
- Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy, Centrum Pomocy JSA, Analiza Raportu - wskazówki. Wykorzystano potrzebę oceny zaznaczonych fragmentów w kontekście źródeł i rozróżnienie wskaźnika podobieństwa od oceny plagiatu. Odczyt 20.10.2026.
- Skimina E., Harasimczuk J., Cieciuch J., Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7, Wydawnictwo Liberi Libri, Warszawa 2022, rozdział 2. DOI: 10.47943/lib.9788363487560. Wykorzystano rozróżnienie dosłownego przytoczenia i odwołania do cudzej myśli.
- Przykładowy komunikat i wszystkie warianty jego wykorzystania przygotowano specjalnie do tego poradnika. Nie przedstawiają prawdziwego raportu ani rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.



